MEVLEVÎLER-MEVLEVÎS Turkish&English (2)

MEVLEVÎLİK VE GÜNDELİK İŞLER

THE MEVLEVÎ ORDER AND DAİLY CHORES

KUDÜM

Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi'ye ait kudüm.

YenikapI Mevlevîhânesi

19. yüzyıl

Baki Baykara Koleksiyonu

Kudüm of Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi

Early 19th century

Baki Baykara Colllection

KAŞIK

Tombak

İstanbul, 19.yüzyıl

İBB Şehir Müzesi

SPOON

Tombac

Istanbul, 19th century

İstanbul Metropolitan Municipality City Museum

"Pilav kaşığı" denilen türde, beyzi haznesi derin olmayan kaşığın silindir biçimindeki sapı, cüneydî destarlı bir Mevlevî sikkesiyle son bulmaktadır. Bir Mevlevîhânede kullanılmak üzere imal edilmiş olmalıdır.

Know as "pilav kaşığı" (rice spoon), the oviform bowl of this special spoon is not very deep and the cylindrical handle is completed with a Mevlevî sikke (conical cap) with cüneydî destar (sash). It is likely to have been produced for a Mevlevî lodge.

MAKTA

"Yâ Hazret-i Mevlânâ"

İstanbul, 19.yüzyıl

Naka üzerine oyma

Oymacı-hattat: Fikrî

Sadberk Hanım Müzesi

PEN-CUTTİNG SLAB

"Yâ Hazret-i Mevlânâ"

İstanbul, 19th century

Carved on naka

Engraver-calligrapher: Fikrî

Sadberk Hanım Museum

MAKTA

İstanbul, 19th yüzyıl

Fildişi üzerine oyma.

Emin Barın Koleksiyonu

PEN-CUTTİNG SLAB

İstanbul, 19th century

Carved in ivory

Emin Barın Collection

MAKTA

İstanbul, 19. yüzyıl

Fildişi üzerine oyma

Oymacı: Fikrî

Emin Barın Koleksiyonu

PEN-CUTTİNG SALB

İstanbul, 19th century

Carved in ivory

Engraver: Fikrî

Emin Barın Collection

MÜTTEKÂ

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl

Ahşap üzerine prinç kakma (Afyon işi)

Baki Baykara Koleksiyonu

Mevlevîhâne of Yenikapı

19th century

Brass inlay on wood (Afyon work)

Baki Baykara Koleksiyonu

Arapçada "dayanacak şey/dayanak" anlamına gelen müttekâ, seyyah dervişlerin dinlenme sırasında koltuk altına koyarak dayandıkları ya da çileye girenlerin derin uyumamak amacıyla koltuk altına ve çene altına yerleştirdikleri "T" biçiminde, ahşap veya madenden mamul bir tarikat eşyasıdır.

An Arabic word in origin, müttekâ literally means "something to lean againts, or armrest". This object was used by the traveling dervishes during their journeys who placed it in their armpits to rest or by others in çile (meditative retreat) who placed it under their chin in order to prevent them selves

from falling deep into sleep. This müttekâ is a T-shaped object, often made of wood or metal.

                                          

ASKI

"Kıl kerem yâ Hazret-i Mevlânâ meded

Her zaman tâc ü hayâlim kul hu vallahu Ahad

Hemen aynı Muhammed'le Ali'dir Şems û Mevlânâ"

Kütahya, 19. yüzyıl sonu

Sır altı tekniğinde çini

Suna ve İnan Kıraç Koleksiyonu

ORNAMENTAL PENDANT

"Kıl kerem yâ Hazret-i Mevlânâ meded

Her zaman tâc ü hayâlim kul hu vallahu Ahad

Hemen aynı Muhammed'le Ali'dir Şems û Mevlânâ"

Kütahya, 19th century

Ceramic tile made with sır altı (underglaze) technigue

Suna and İnan Kıraç Collection.

SEMÂZEN KIYAFETİ

Gömlek, tennure, tığbend, destegül,elifî-nemed ve resm hırkası

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl sonu

Baki Baykara Koleksiyonu

SEMÂZEN ATTİRE

Gömlek (shirt), tennure (weighted skirt), tığbend (belt), destegül (long-sleeved cloak), elif'î-nemed (wide belt) and resm hırkası (ceremonial cloak)

Mevlevîhâne of Yenikapı

Late 19th century

Baki Baykara Collection

GÖMLEK

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl sonu

Baki Baykara Koleksiyonu

SHIRT

Mevlevîhâne of Yenikapı

Late 19th century

Baki Baykara Collection

Sarı ipekli Bursa abanisinden hakim yakalı, bele oturacak şekilde kesilmiş olup, kolları düzdür.

Made of Bursa abani (fine cotton, embroidered with yellow silk), the shirt is fitted at the waist. It has a crew neck and relatively straight sleeves.

 ELİFÎ-NEMED

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl sonu

Baki Baykara Koleksiyonu

WİDE MEVLEVÎ BELT

Mevlevîhâne of Yenikapı

Late 19th century

Baki Baykara Collection

Bele sarılan 4-5 parmak eninde yünden yapılmış kuşaktır. Uç kısmı sivri olduğu için "elif" harfine benzetilmiştir. Mevlevîliğe girişte dergâh şeyhi tarafından "nev-niyâz"ın beline bağlanır. Elifînemed'in sivri ucuna bağlı, beli iki defa kuşatacak uzunlukta bir kaytan vardır. Semâ sırasında "destegül"ün açılmaması için uç kısmı bu kaytana sokulur. Sergide yer alan elifînemed içi keçe üstü kahverengi yünlü kumaşla kaplı olup etrafı siyah yünlü kumaşla çevrilmiştir. Uç kısmında 1.5 m uzunluğunda kaytanı vardır.

This belt is approximately 10 cm in width, and is designed for wrapping around the waist. Due to its pointed end, it is believed to resemble the first letter of the Arabic alphabet, "alif." Upon entering the Mevlevî Order, the belt is wrapped around the waist of the nev-niyâz (novice) by the sheikh of the Order. Attached to the pointed end of the elifî-nemed is a cord, long enough to envelop the waist twice. During semâ, the end of the destegül is inserted into this cort in order to prevent it from opening. The elifî-nemed displayed in the exhibition has a felt interior and is covered with a brown, wool fabric on the exterior. The borders are finished with black wool. The tip includes a kaytan, or a cord, which is 1,5 meters in length.

DESTARLI SİKKE

Yenikapı Mevlevyhânesi
20. yüzyıl başı
Baki Baykara koleksiyonu

DERVISH CAP WITH SASH

Mevlevîhâne of Yenikapı

Early 20th century

Baki Baykara Collection

Dövme keçeden, iç içe geçmiş, iki kat kalıplanmış, yukarıya doğru dar ve tepesi yuvarlaktır. Genellikle devetüyü rengindedir. Sikkenin alt kısmına sarılan sarığa "destar" denir. Mevlevîlikte destarlı sikke giymeye mezun olanlar Hz.Mevlânâ'nın soyundan gelen "zükur çelebiler", şeyhler, mesnevîhanlar ve Konya Dergâhı postnişîninin (Makam Çelebisi'nin) destar sarmaya izin verdiği kişilerdir. Mevlevî şeyhi, eğer Hz. Muhammed soyundan ise sikkesine yeşil, "Halife" ya da "Çelebi" ise siyaha yakın koyu mor destar sarar. Çelebilerin destarları, alttan sikke görünmeyecek şekilde sarılır. Destarların , "Örfî", "Cüneydî", "Şeker-âviz", "Hüseynî", "Şeker-aviz kafesi" ve "Dolama" olmak üzere sarılış şekillerine göre adlandırılan farklı türleri vardır.

Made of fetl, this dervish cap is comprised of two folds that lie inside one another and is pressed twice into a mold. It narrows upwards and has a rounded top. This kind of sikke is often has a camel color. The turban wrapped on the lower part of the sikke is called destar. In the Mevlevî order, the "zükur çelebis" among the descendants of Mevlânâ (belonging to the "male branch"), the sheikhs, the mesnevîhâns (Mesnevî teachers) and other people to whom the sheikh of the Konya Lodge (the Makam Çelebi) gave the permission, could bear the sikke with destar. If a Mevlevî sheikh is the descendant of Prophet Muhammad's family, he wraps his sikke with a green destar; if he is a "Halife" or a "Çelebi", his destar often has a deep, blackish purple color. The destar of a çelebi is wrapped in a manner to prevent the sikke from being seen from underneath. "Örfî", "Cüneydî", "Şeker-âviz", "Hüseynî", "Şeker-âviz-kafesi", and "Dolama" are various names, which signify the manner in which a given detar is wrapped on the sikke.

DAL SİKKE

Yenikapı Mevlevîhânesi

20. yüzyıl başı

Baki Baykara Koleksiyonu

PLAIN DERVISH CAP

Mevlevîhâne of Yenikapı

Early 20th Century

Baki Baykara Collection

Destar sarılmamış Mevlevî sikkelerine "Dal sikke" denir. Çile çıkartmamış dervişler tarafından kullanılmakla birlikte, mevlevîhâne şeyhleri de gündelik hayatta giymişlerdir. Dövme keçeden, iç içe geçmiş, iki kat kalıplanmış olup, yukarıya doğru, dar ve tepesi yuvarlaktır.

The Mevlevî sikke, which has no destar wrapped around it, is referred to as "dal sikke". Although they are used by dervishes who have not yet completed their period of çile (initiation), the sheikhs of Mevlevî lodges were known to use this headgear in daily life. Made of felt, this dervish cap is comprised of two folds that lie inside one another and is pressed twice into a mold. It narrows upwards and has a rounded top.

YAZLIK DAL SİKKE

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl sonu

Baki Baykara Koleksiyonu

PLAIN DERVISH CAP FOR THE SUMMER

Mevlevîhâne of Yenikapı

Late 19th century

Baki Baykara Collection

Genellikle devetüyü renginde olan Mevlevî sikkelerinin yazlık kullanım için imal edilenleri açık renktedir. Ulu Ârif Çelebi'nin bu tür bir sikke giymiş olması, Mevlevîler arasında sembolik bir gelenek şeklinde sürdürülmüştür. Dövme keçeden, iç içe geçmiş, iki kat kalıplanmış olup yukarıya doğru dar ve tepesi yuvarlaktır.

Although the typical Mevlevî sikke is camel-colored, the ones produced for summer use have a lighter hue. Once, after Ulu Ârif Çelebi had worn this type of a sikke, it was commonly used among the Mevlevîs as a symbolic tradition. Made of felt, this dervish cap is comprised of two folds that lie inside one another and is pressed twice into a mold. It narrows upwards and has a raunded top.

BEBEK SİKKESİ

Yenikapı Mevlevîhânesi

19. yüzyıl sonu

Baki Baykara Koleksiyonu

DERVISH CAP FOR AN INFANT

Mevlevîhâne of Yenikapı

Late 19th century

Baki Baykara Collection

Mevlevîhâne şeyhliğinin 17. yüzyıldan itibaren babadan oğula geçmeye başlamasıyla, yeni doğan şeyh çocuklarına "sikke tekbirlemek" bir gelenek halini almıştır. Ayrıca mevlevîhânelere intisap eden nüfuzlu kesimin çocuklarına da bu tür sikkeler şeyh efendiler tarafından tekbirlenip giydirilmiştir. Dövme keçeden, iç içe geçmiş, iki kat kalıplanmış olup, yukarıya doğru dar ve tepesi yuvarlaktır.

Following the practice of passing the sheikhdom of a Mevlevî lodge from father to son as of the 17th century, sikke tekbirlemek (affirmation) became a tradition for the newborn sheikh children. Furthhermore, the children of the influential members of society, who adhered to the Mevlevîhânes, were also offered such sikkes by the sheikhs of the given order and the same tekbir process was follewed. Made of felt, this dervish cap is comprised of two folds that lie inside one another and is pressed twice into a mold. It narrows upwards and has a rounded top.