30 Ocak 2019 Çarşamba

MESNEVÎ'DEN HİKÂYELER - BAKKAL VE TÛTÎ HİKÂYESİ Turkish & English

    Tûtînin Dükkandaki Yağı Dökmesi

     Eski zamanlarda bir bakkal vardı. Bu bakkalın bir de papağanı vardı. Güzel sesli, yeşil renkli ve güzel konuşan bir papağan idi. Sahibi yokken dükkanı bekler, dükkana gelen tacirler ile şakalaşırdı. İnsanlara hitap ederken insan gibi hitap eder, papağan gibi ötme de de üstattı. Bakkal bir gün evine gitti. Papağan dükkanı korumak için bakkalın yerine geçti. Ansızın dükkanın içine bir kedi sıçradı. Papağan kedinin kendi canına kastettiğini düşündü ve çaresizce dükkanın bir tarafından bir tarafına doğru kaçmaya başladı. Bu sırada gül yağı şişelerini döktü. 
    Ansızın bakkal evinden çıkageldi; dükkana girdi ve huzur içinde kendi yerine oturdu. Gördü ki dükkan yağ içinde kalmış, elbiseleri de yağa bulanmış. Öfkelenen bakkal, papağanın başına vurdu. Bu vuruş yüzünden papağan kel kaldı. Çektiği elem ve ızdıraptan dolayı birkaç gün hiç konuşmadı; bakkal ah etti ve papağana vurduğu için pişman oldu. Sakalını yoluyor: Eyvah! Benim nimet güneşim bulut altına gitti, diyordu. Benim elim kırılmış olsaydı da o tatlı dillinin başına vurmasaydım keşke. Kuş tekrar konuşsun diye her yoksula hediyeler ve sadakalar veriyordu. Üç gün üç gece şaşkın, üzgün, ümitsizce dükkanda oturduktan sonra, olur da tekrar konuşur diye, kuşa her türlü, çeşit çeşit şeyler gösteriyordu. Bu sırada dükkanın önünden başı, tasın  ve leğenin arkası gibi saçsız, çıplak kafalı bir Cevlâki* geçiyordu. Papağan onu görünce birden bire dile geldi, akıllılar gibi dervişe bağırıp: Hey, filan, dedi. Hangi sebepten kel oldun, keller arasına karıştın? Yoksa sen de mi şişeden yağ döktün? Papağanın bu kıyasını duyan halk gülmeye başladı. Çünkü o hırka sahibini kendisi gibi sanmıştı.                              
----------------------------------------------------------------------------------------------------------

    Hazreti Mevlânâ kaddesAllahu sırrıhu'l-aziz, kıssadan hisse almamızı buyurarak şöyle devam eder:
"Yazıda şîr (aslan) şîr (süt)'e benzese bile sen temiz kişilerin işini kendinle kıyaslama. Bütün dünya bu sebepten yoldan çıktı. Çok az kimse Hak abdallarından haberdar oldu. Peygamberlerle eşitlik/beraberlik davasına tutuştular; evliyayı da kendileri gibi zannettiler. Dediler ki, biz de insanız onlar da insan. Biz de uykuya ve yemeğe bağımlıyız, onlar da. Onlar kör oldukları için, aradaki sonsuz farkı bilmediler. Mesela her iki arı da aynı yerden yer; ama bununki zehir olur, ötekininki bal. Her iki çeşit ceylan da ot yiyip su içer; birinden necaset çıkar diğerinden halis misk. Her iki kamış aynı kaynaktan su içti; birisi boş, birisi şekerle doldu. Böyle birbirine benzeyen nice yüz binlerce şeyi gör de yetmiş yıllık yol farkına bak."

    *Cevlaki: Eski zamanlarda saçları, sakalları, bıyıkları ve kaşları tıraş edilmiş, "kalender" adı verilen gezgin derviş demektir.

    (Hikaye oldukça basit olsa da anlatmak istediği önemli. Bu hikaye, Peygamber (s.a.v) efendimiz döneminde müşriklerin, sonrasında da sahabe, tabiîn, tebe-i tabiîn, âlim, evliya gibi zatı şeriflerle aynı olduğunu söyleyenlere hitaben anlatılmış bir hikayedir. Asıl okunması gereken yer ise hikaye sonundaki, hikayenin anlatılma sebebini içeren ve çeşitli örneklerle desteklenen bölümlerdir. Yoksa sadece hikayede kalmak; inci ile dolu bir denizde yüzüp o inciyi görmemek veya almamak olur. Hazreti Mevlânâ'nın (ks.) Mesnevî-i Şerif'in çeşitli yerlerinde buyurduğu gibi, "Bu hikayeleri buğday başağı gibi gör. Onun sapını/çöpünü değil içindeki taneyi al."  




THE MATHNEWİ

The Story Of The Greengrocer And The Parrot And The Parrot's Spilling  The Oil In The Shop

There was a greengrocer who had a parrot, a sweet-voiced green talking parrot.
(Perched) on the bench, it would watch over the shop (in the owner's absence) and talk finely to all the traders.
In the addressing human beings it would speak (like them); it was (also) skilled in the song of parrots.
(Once) it sprang from the bench and flew away; it spilled the bottles of rose-oil.
Its master came from the direction of his ease as a merchant does.
(Then) he saw the bench was full of oil and his clothes greasy; he smote the parrot on the head: it was made bald by the blow.
For some few days it refrained from speech; the greengrocer, in repentance, heaved deep sighs,
Tearing his beard and saying, "Alas! the sun of my prosperity has gone under the clouds.
Would that my hand had been broken (powerless) at that moment! How (ever) did I strike (such a blow) on the head of that sweet-tongued one?"
He was giving presents to every dervish, that he might get back the speech of his bird.
After three days and three nights, he was seated on the bench, distraught and sorrowful, like a man in despair,
Showing the bird every sort of marvel (in the hope) that maybe it would begin to speak.
Meanwhile a bare-headed dervish, clad in a jawlag (coarse woollen frock), passed by, with a head hairless as the outside of bowl and basin.
Thereupon the parrot began to talk, screeched at the dervish and said, "Hey, fellow!
How were you mixed up with the bald, O balbpate? Did you, then, spill oil from the bottle?"
The bystanders laughed at the parrot's inference, because it deemed the wearer of the frock to be like itself.

                                ------------------------------

Do not measure the actions of holy men by (the analogy of) yourself, though shér  (lion) and  shír (milk) are similar in writing.
On this account the whole world is gone astray: scarcely any one is cognisant of God's Abdal (Substitutes)*.
They set up (a claim of) equality with the prophets; they supposed the saints to be like themselves.
"Behold," they said, "we are men, they are men; both we and they are in bondage to sleep and food."
In (their) blindness they did not perceive that there is an infinite difference between (them).
Both species of zanbúr ate and drank from the (same) place, but from that one (the hornet) came a sting, and from this other (the bee) honey.
Both species of deer ate grass and drank water; from this one came dung, and from that one pure musk.
Both reeds drank from the same water-source, (but) this one is empty and that one (full of) sugar.
Consider hundreds of thousands of such likenesses and observe that the distance between the two is (as great as) a seventy years' journey.

*The saints next in rank to thr Qutb, who is the head of the spiritual hierarchy.

DİĞER HİKAYELER - OTHER STORIES

Story of the Jewish king who for bigotry’s sake used to slay he Christians Part 1 (-2-)  (-3-)   (-4-)

THE STORY OF ANOTHER JEWISH KING WHO ENDEAVOURED TO DESTROY THE RELİGİON OF JESUS.




------





Daha başka hikayeleri ve Hz. Mevlana ile ilgili çeşitli paylaşımları blogtan bulabilirsiniz.

Muhibbî Mvln on
Labels: , , , ,

22 Ocak 2019 Salı

İSTANBUL MEVLEVÎLERİ - The Mevlevîs of İstanbul






Gravür

Mevlevî Dervişi

London, 1906
Heliogravür
Ressam: Warwick Goble
Ayşe Yetişkin Kubilay Arşivi

Engraving

A Mevlevî Dervish

London, 1906
Heliogravür
Painter: Warwick Goble
Ayşe Yetişkin Kubilay Archive

Renkli Taşbaskı

Mezarlıkta ney üfleyen Mevlevî dervişi

Paris, 1855-1860
Renkli taşbaskı
Ressam: Jean (Giovanni) Brindesi (ö. 1880)
Ayşe Yetişkin Kubilay Arşivi

Color Lithograph

A Mevlevî Dervish playing ney at a cemetery



Paris, 1855-1860
Color lithograph
Painter: Jean (Giovanni) Brindesi (d. 1880)
Ayşe Yetişkin Kubilay Archive

Fotoğraf

Mevlevî Dervişleri

İstanbul
19. yüzyıl sonu - 20. yüzyıl başı
Ekrem Işın Arşivi

Photograph

Mevlevî Dervishes

İstanbul
Late 19th - Early 20th century
Ekrem Işın Archive

Ahşap bir mekanda poz vermiş bir grup Mevlevî dervişi görülüyor. Ayakta duranlardan biri ney üflemekte, üçü semâ edercesine kollarını açmış durmaktadır. Oturanlardan biri kanunî, üçü âyinhândır.

The photograph reveals a group of Mevlevî dervishes posing inside a wooden structure. Of the ones standing, one is playing the ney the other three have outstretched their arms as if they are whirling. One of the seated dervishes is a kanun player, whereas the other three are âyinhân (singers).



Gravür

Galata Mevlevîhânesi'nde Semâ

Paris, 1714 - 1715
Bakıroyma baskı
Ressam: Jean-Baptiste van Mour (1671-1737)
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Arşivi

Engraving

Semâ at the Mevlevîhâne of Galata

Paris, 1714 - 1715
Copper engraving
Painter: Jean- Baptiste van Mour (1671-1737)
İstanbul Research Institute Archive

Gravür

Galata Mevlevîhânesi'nde Semâ

Paris, 1787-1820
Bakıroyma baskı
Ressam: C.N. Cochin, gravürcü: Lingèe 
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Arşivi

Engraving

Semâ at the Mevlevîhâne of Galata
Paris, 1787-1820
Copper engraving
Painter: C. N. Cochin, engraver: Lingèe
İstanbul Research Institute Archive

Gravür

Galata Mevlevîhânesi'nde semâ

Rusya
19. yüzyılın ilk çeyreği
Aquatint baskı
Ressam: E. Korneef (1774-1825)
Gravürcü: E. Scotnikoff (1782-1842)
Semavi Eyice Arşivi




Engraving

Semâ at the Mevlevîhâne of Galata

Russia
First quarter of the 19th century
Aquatint print
Painter: E. Korneef (1774-1825)
Engraver: E. Scotnikoff (1782-1842)
Semavi Eyice Archive

Gravür

Semâ

London, 1853
Ahşapoyma baskı
M. Baha Tanman Arşivi

Engraving

Semâ

London, 1853
Wood engraving
M. Baha Tanman Archive

Semâ ayinini gösteren gravürde semâzenlerin kıyafetlerine ve duruşuna ilişkin hatalar göze çarpmaktadır. Tennûreler aşırı kısa, sikkelerin üst kısmı da aşırı dardır. Semâzenlerin, daha yüksekte ve yukarıya doğru açık olması gereken sağ elleri aşağıya açık olarak resmedilmiştir.

In the engraving. which depicts a semâ ritual, several mistakes stand out with respect to the costumes of the whirling dervishes and their positions, The tennures (weighted skirt) are too short and the upper portions of the sikkes (conical caps) are too narrow. The right hands of the whirling dervishes, which are supposed to be higher and more open towards the sky are depicted as facing down.

Renkli Taşbaskı

Galata Mevlevîhânesi'nde semâ

Paris, 1857
Renkli taşbaskı
Ressam: Amedeo Preziosi (1816-1882)
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Arşivi

Color Lithograph

Semâ at the Mevlevîhâne of Galata

Paris, 1857
Color lithograph
Painter: Amedeo Preziosi (1816-1882)
İstanbul Research Institute Archive

Gravür

Mevlevî Dervişi/Semâzen

London, 1 Ocak 1802
Noktalama baskı tekniği (stipple engraving), döneminden özgün elle boyama
Ressam: Octavian Dalvimart, gravürcü: Dadley
İstanbul Araştırmaları Estitüsü Arşivi

Engraving

Mevlevî Dervish/Semâzen

London, January 1,1802
Stipple engraving, original hand-paint
Painter: Octavian Dalvimart, Engraver: Dadley
İstanbul Research Institute Archive

Semâ eden Mevlevî dervişi saman renginde tennuresi, tokası taşlı kahverengi kemeri, beyaz fanilası, yeşil destegülü ve deve tüyü rengi sikkesiyle tasvir edilmiştir. Koyu renk sakallı ve bıyıklı, pembe yanaklı derviş neşeli bir yüz ifadesine sahip.

The whirling Mevlevî dervish is depicted as wearing a straw-colored tennure (weighted skirt), a brown belt with a beaded buckle, a white undershirt, a green destegül (long-sleeved cloak), and a camel sikke (conical cap). With his dark  beard and mustache and rosy cheeks, the semâzen has an elated demeanor.



Taşbaskı

Semâ

Paris, 1850 civarı
Sepya renk üzerine taşbaskı
Ressam: De Sinety, gavürcü: Bayot
Galeri Alfa Arşivi

Lithograph

Semâ

Paris, Circa 1850
Lithograph on sepia
Painter: De Sinety, Engraver: Bayot
Galeri Alfa Archive

Fotoğraf

Galata Mevlevîhânesi postnişîni Şeyh Ahmed Cemâledin Efendi (ö. 1946)

İstanbul
27 Nisan 1329/10 Mayıs 1913
Fotoğrafçı: Resne Foto
M. B. Tanman Arşivi

Photograph

Şeyh Ahmed Celâleddin Efendi, postnişîn of the Mevlevîhâne of Galata ((d. 1946)

İstanbul
27 April 1329/10 May 1913
Photographer: Resne Foto
M. B. Tanman Arşivi

Galata Mevlevîhânesi'nin son postnişîni ve devrinin ileri gelen mutasavvıflarından olan Şeyh Ahmed Celâleddin Efendi'nin stüdyoda çekilmiş olan bu fotoğrafı Yenikapı Mevlevîhânesi mensuplarından Keçecizade Salih Fuad Bey'e hediye edilmiştir. Fotoğrafın altında kendi el yazısıyla şu beyitler yer alır:
"Sûret-i Rahmândır âdem levh-i timsâlinde var
Çok hakâyık çünki Hakk'ın mazhar-ı esmâsıdır
Bâtının ünvânıdır zâhir demişler fi'l-misl
Coşunca bak kim sûret-i âyine-i ma'nâsıdır". 
27 Nisan sene 329 hadîm-i Mevlevîhâne-i Galata el-fakîr Ahmed Celâleddin el-Mevlevî

This photograph of Şeyh Ahmed Celâleddin Efendi, the last postnişîn of the Mevlevîhâne of Galata and one of the leading mystic of this period, is taken at a studio. The photograph is bequeathed to Keçecizade Salih Fuad Bey, a member of the Mevlevîhâne of Yenikapı , as a gift. Underneat the photograph, the following lines are written in his own handwriting:
"Sûret-i Rahmândır âdem levh-i timsâlinde var
Çok hakâyık çünki Hakk'ın mazhar-ı esmâsıdır
Bâtının ünvânıdır zâhir demişler fi'l-misl
Coşunca bak kim sûret-i âyine-i ma'nâsıdır". 
27 Nisan sene 329 hadîm-i Mevlevîhâne-i Galata el-fakîr Ahmed Celâleddin el-Mevlevî




Renklendirilmiş Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Mehmed Celâleddin Dede (1849-1908)

İstanbul, 20.yüzyıl başları
Baki Baykara Arşivi

Colored Photograph

Mehmed Celâleddin Dede (1849-1908), postnişîn of the Yenikapı Mevlevîhânesi of Galata

İstanbul, Early 20th century
Baki Baykara Archive

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Osman Selâhaddin Dede'nin  oğlu olan Mehmed Celâleddin Dede, 1886'da babasının vefatı üzerine meşihat görevini üstlenmiştir. 1884-1886 yılları arasında Meclis-i Meşâyih başkanlığı yapan Celâleddin Dede, aynı zamanda usta bir tanbur icracısıdır.

Osman Selâhaddin Dede was the postnişîn of Yenikapı Mevlevî lodge. Upon his death in 1886, his son Mehmed Celâleddin Dede assumed the meşihat (sheikh) position and also served as the president of Meclis-i Meşâyih (Council of Sheikhs) between 1884 and 1886. Mehmed Celâleddin Dede  was an accomplished tanbur player.

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Mehmed Adbülbâki Dede (Baykara) (...)

İstanbul, 20. yüzyıl başları
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Mehmed Abdülbâki Dede (Baykara), postnişîn of the Mevlevîhâne of Yenikapı

İstanbul, Early 20th century
Baki Baykara Archive

Yenikapı Mevlevîhânesi'nin son postnişîni Abdülbâki Dede (1883-1935), Mehmed Celâleddin Dede'nin oğludur. Muallim Mûsa Dede'den Kur'an, İsmail Saib Efendi'den kelâm ve akaid okumuş, Davud Paşa Rüşdiyesi'ni bitirmiştir. 30 Mayıs 1908'de babası Mehmed Celâleddin Dede'nin vefatı üzerine Abdülvâhid Çelebi tarafından Yenikapı Mevlevîhânesi meşihatine atanmış ve bu görevi tekkelerin kapatıldığı 1925 yılına kadar sürdürmüştür.

Abdülbâki Dede (1883-1935), the last postnişîn of the Mevlevîhâne of Yenikapı, was Mehmed Celâleddin Dede's son. He studied the Qur'an, kelâm (scripture) and akaid (fundamentals of faith) under Muallim Mûsâ Dede and graduated from Davud Paşa Rüşdiyesi. Upon his father Mehmed Celâledddin Dede's passing on May 30, 1908, he was appointed to the meşihat of the Mevlevîhâne of Yenikapı by Abdülvâhid Çelebi and held this position until 1925,  the year in which lodges were abolished.

Fotoğraf

Üsküdar Mevlevîhânesi'nin son postnişîni Ahmed Remzi Dede (Akyürek) (1872-1944)

İstanbul, 20. yüzyıl başları
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Ahmed Remzi Dede (Akyürek) (1872-1944), the last postnişîn of the Mevlevîhâne of Üsküdar

İstanbul, Early 20th century
Baki Baykara Arşivi

Kayseri Mevlevîhânesi postnişîni Süleyman Atâullah Dede'nin oğludur. 1872'de Kayseri'de doğdu. 1892'de İstanbul'a gelerek Yenikapı Mevlevîhânesi Şeyhi Mehmed Celâleddin Dede'ye intisap etti. II. Meşrutiyetin ilanından sonra Kütahya Ergûniye Mevlevîhânesi'nde şeyh vekilliği yaptı ve 1909'da Kastamonu Mevlevîhânesi postnişînliğine atandı. 1913'de Halep Mevlevîhânei meşihatine getirildi. Halep'İn işgali üzerine 1919'da İstanbul'a dönerek Üsküdar Mevlevîhânesi postnişînliğini üstlendi. Mevlevî şâirlerin son temsilcilerindendir.

Ahmed Remzi Dede was the son of Süleyman Atâullah Dede, the postnişîn of the Mevlevîhâne of Kayseri. He was born in Kayseri in 1872. Upon his arrival in İstanbul in 1892, he joined Mehmed Celâleddin Dede of the Mevlevîhâne of Yenikapı. After the proclamation of the Second Meşrutiyet, he served as a deputy sheikh at the Mevlevîhâne of Kütahya Ergûniye. Ahmed Remzi Dede was first appointed as the postnişîn of the Mevlevîhâne of Kastamonu in 1909 and later moved to the meşihat of the Mevlevîhâne of Aleppo in 1913. Following the invasion of Aleppo, he raturned to İstanbul in 1919 and assumed the postnişîn position at the Mevlevîhâne of Üsküdar. Ahmed Remzi Dede was one of the last representatives of Mevlevî poets.

Fotoğraf

Galata Mevlevîhânesi postnişîni Mehmed Kudretullah Dede (1788-1871). Başında yazlık destarlı sikke ve hırkası ile.

İstanbul, 19. yüzyıl
Foto: Abdullah Freres
Baki Baykara Arşivi

Photograp

Mehmed Kudretullah Dede (1788-18719, postnişîn of the Mevlevîhâne of Galata. Seen here with a summer sikke (dervish cap) wrapped with destar (sash) on his head and dressed in a hırka (dervish cloak).

İstanbul, 19th century
Photograph: Abdullah Freres
Baki Baykara Archive

Yenikapı Mevlevîhânesi Aşçıbaşısı Sahîh Ahmed Dede'nin oğludur. 1817'de Galata Mevlevîhânesi meşihatine Devlet Kethüdası Hâlet Efendi'nin desteğiyle atanmıştır. 8 Temmuz 1826'da Yeniçeri Ocağı ile birlikte Bektaşîliğin de yasaklanmasına ilişkin Topkapı Sarayı'nda düzenlenen toplantıya katılmış, tarikat hakkındaki görüşlerini dile getirmiştir. Meşihat döneminde Galata Mevlevîhânesi, önemli bir restorasyona sahne olur. 1819'daki bu restorasyonda dergâhın girişine Hâlet Efendi tarafından iki katlı sebil, muvakkithane ve kütüphane binası inşa ettirilmiştir.

Mehmed Kudretullah Dede was the son of the Mevlevîhâne of Yenikapı's Aşçıbaşı (head cook) Sahîh Ahmed Dede. In 1817, he was appointed to the meşihat of the Mevlevîhâne of Galata through the support of Devlet Kethüdası Hâlet Efendi (Chief of the Doorkeepers Guarding the State). Alongside the Yeniçeri Ocağı (Corps of the Janissary Forces), he participated in the meetings held at Topkapı Palace on 8 July 1826, regarding the abolish-ment of the Bektaşî Order, and presented his views on the institution. During his post at the meşihat, the Mevlevîhâne of Galata underwent a profound resteration process. In the course of this restoration, which took place in 1819, a two-story building consisting of a sebil (free water fountain), a muvakkithane (horologe room) and a library, was annexed to the entrance of the Lodge by Hâlet Efendi.

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Mehmed Celâleddin Dede (1849-1908)

İstanbul, 19. yüzyıl sonu
Foto: R. Caracachian
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Mehmed Celâleddin Dede (1849-1908), posnişîn of the Mevlevîhâne of Yenikapı

İstanbul, Late 19th century
Photograph: R. Caracachian
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı şeyhi Mehmed Celâleddin Dede Başında dal sikke ve yakası kürklü hırkası ile.

İstanbul, 19. yüzyıl sonu
Foto: P. Sebah
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Yenikapı sheikh Mehmed Celâleddin Dede. He is seen here with a dal sikke (plain dervish cap) and a hırka (dervish cloak) with fur trimming on the collar.

İstanbul, Late 19th century
Photograph: P. Sebah
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Osman Selâhaddin Dede'nin (1820-1887) çocukları. Oturan, büyük oğlu Mehmed Celâleddin Dede, önde ayakta duran küçük oğlu Mehmed Kemaleddin Dede, arkada semâ dedeleri Hüsameddin Dede.

İstanbul, 1865 civarı
Foto: Papazyan Freres
Baki Baykara Arşivi

Photograph

The children of Osman Selâhaddin Dede (1820-1887), the postnişîn of the Mevlevîhâne of Yenikapı. His eldest son Mehmed Celâleddin Dede is seated, and his younger son Mehmed Kemaleddin Dede is standing next to him. Behind the children is their semâ dedesi Hüsameddin Dede.

İstanbul, Circa 1865
Photograph: Papazyan Freres
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Abdülbâki Dede'nin (Baykara) çocukluğu

İstanbul, 19. yüzyıl sonu
Foto: Nicolay Hnoriomenos
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Abdülbâki Dede (Baykara), postnişîn of the Mevlevihâne of Yenikapı as a child.

İstanbul, Late 19th century
Photograp: Nicolay Hnoriomenos
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevelvîhânesi postnişîni Abdülbâki Dede'nin (Baykara) ortanca oğlu Mehmed Celâleddin Baykara (solda), yanında küçük oğlu Resuhî Baykara. Başlarında dal sikke ve derviş hırkalarıyla.

İstanbul, 20. yüzyıl başları
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Mevlevîhâne of Yenikapı postnişîn Abdülbâki Dede's (Baykara) middle son, Mehmed Celâleddin Baykara (left) with his younger brother, Resuhî Baykara. Both children are dressed in dal sikke (plain dervish cap) and hırka (dervish cloak)

İstanbul, Early 20th century
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi postnişîni Abdülbâki Dede'nin (Baykara) çocukları Mehmed Celâleddin Baykara ve Resuhî Baykara niyaz vaziyetinde.

İstanbul
24 Zilhicce 1334/23 Ekim 1916
Baki Baykara Archive

Photograph

Mehmed Celâleddin Baykara and Resuhi Baykara, sons of Abdülbâki Dede (Baykara), the postnişîn of the Mevlevîhâne of Yenikapı, in niyaz position (salutation of a dervish in a superior rank).

İstanbul
24 Zilhicce 1334/23 October 1916
Baki Baykara Archive




Fotoğraf

Neyzen Osman Dede

İstanbul, 19. yüzyıl sonu
Foto: Parnesse
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Neyzen Osman Dede

İstanbul, 19th century
Photograph: Parnesse
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi'nden üç cân. Derviş Tâhir, Derviş Ali Derviş Sâmi. Siyah hizmet tennureleriyle. 
İstanbul, 1338/1920
Baki Baykara Arşivi

Photograph

Three brothers (cân) from the Mevlevîhâne of Yenikapı, Derviş Tâhir, Derviş Ali, Derviş Sâmi, dressed in their black hizmet tennuresi (a service shift worn while working in the kitchen).

İstanbul, 1338/1920
Baki Baykara Archive

Fotoğraf

Yenikapı Mevlevîhânesi müntesiplerinden Keçecizâde Fuad Bey, dergâhın hünkâr kapısı önünde. Başında dal sikke ve hırka ile.

İstanbul
10 Temmuz 1328/23 Eylül 1912
Foto: Resne Fotğrafhanesi
Baki Baykara Arşivi

Fotoğrafın sağ üst köşesinde,
"Zât-ı Mevlânâ-yı Rabb-i zü'l-celâl
Eylemiş Şems-i semâvât kemâl
Mesnevî, nây, semâ, gülbang, Hû
Her biri bir âlem -i feyz-i kemâl", dörtlüğü vardır.

Photograph

Keçecizâde Reşad Fuad Bey, one of the müntesip (adherents) of the Mevlevîhâne of Yenikapı, photographed in front of the imperial gate of the lodge. He is wearing a dal sikke (plain dervish cap) on his head and is dressed in a hırka (dervish cloak).

İstanbul
10 July 1328 /23 September 1912
Photograph: Resne Fotoğrafhanesi
Baki Baykara Archive

In the upper right-hand corner of the photograph, the verses,
"Zât-ı Mevlânâ-yı Rabb-i zü'l-celâl
Eylemiş Şems-i semâvât kemâl
Mesnevî, nây, semâ, gülbang, Hû
Her biri bir âlem -i feyz-i kemâl", are legible.
Muhibbî Mvln on
Labels: ,

20 Ocak 2019 Pazar

DİBÂCE VE 18 BEYİT








Altı defter içinde ve bu defterlerdeki beyitlerde en çok önem ahz edilen bölüm hiç şüphesiz ilk on sekiz beyittir. Çünkü bu on sekiz beyit bizzat Hz. Mevlânâ (ks.)  tarafından yazılmıştır. Hikâyesi ise şöyle anlatılmaktadır: “Hz Mevlânâ zamanında dervişler dergâhta Hakîm-i Gaznevî’nin ve Ferîdüddîn Attar hazretlerinin eserlerini okurlardı. Hüsameddin Çelebi hazretleri bu durumu Hz. Mevlânâ’ya hatırlatarak kendisinden bu kitaplar gibi bir kitap yazmasını istedi. Hz. Mevlânâ bu isteği işitir işitmez sarığından 18 beyitin olduğu bir kâğıt çıkardı ve Hüsameddin Çelebi hazretlerine verdi. Bu zamandan sonra Mesnevî Hz. Mevlânâ dilinden, Hüsameddin Çelebi elinden yazılmaya başladı. Bu on sekiz beyite verilen önemin başlıca sebebi budur. Daha sonra bu 18 beyite çeşitli önemler atfedilse de en önemli sebebi bu olmuştur. Bunun dışından Hz. Mevlânâ her defterin başına da o kitap ile ilgili bir dibâce (giriş) bölümü yazdırmış ve bunu da eserlerin başına ekletmiştir. Eserlerin önemini anlamada, bazı konular hakkında bilgi sahibi olmada giriş bölümleri okunmadan geçilmemesi gereken kısımlardır. Bendeniz de sizlere hem ilk defterin dibâcesini hem de ilk on sekiz beyiti yazım dili olan Farsça, kullanılan genel dil olarak, Reynold A. Nicholson’in çevirisi ile İngilizce ve Türkçe'sini paylaşıyorum, herkese iyi okumalar dilerim.
بشنو اين نى چون حكايت مى‏كند      Bişnev in ney çün hikâyet mîküned 
از جدايى‏ها شكايت مى‏كند               Ez cüdâyîhâ şikâyet mîküned
كز نيستان تا مرا ببريده‏اند           Kez neyistân tâ merâ bübrîdeend 
در نفيرم مرد و زن ناليده‏اند         Ez nefîrem merd ü  zen nâlîdeend
سينه خواهم شرحه شرحه از فراق   Sîne hâhem şerha şerha ez firâk
تا بگويم شرح درد اشتياق‏              Tâ bigûyem şerh-i derd-i iştiyâk
هر كسى كاو دور ماند از اصل خويش Herkesî kû dûr mand ez asl-ı hiş 
باز جويد روزگار وصل خويش        Bâz cûyed rûzgâr-ı vasl-ı hîş
من به هر جمعيتى نالان شدم            Men beher cem’iyyetî nâlân şüdem
جفت بد حالان و خوش حالان شدم     Cüft-i bedhâlân ü hoşhâlân şüdem
هر كسى از ظن خود شد يار من     Herkesî ez zann-i hod şüd yâr-i men
از درون من نجست اسرار من       Vez derûn-i men necüst esrâr-i men 
سر من از ناله‏ى من دور نيست          Sırr-ı men ez nâle-i men dûr nist
ليك چشم و گوش را آن نور نيست       Lîk çeşm-i gûşrâ an nûr nîst
تن ز جان و جان ز تن مستور نيست    Ten zi cân ü cân zi ten mestûr nîst 
ليك كس را ديد جان دستور نيست        Lîk kes râ dîd-i cân destûr nîst
آتش است اين بانگ ناى و نيست باد  Âteşest în bang-i nây ü nîst bâd
هر كه اين آتش ندارد نيست باد            Her ki în âteş nedâred nîst bâd
آتش عشق است كاندر نى فتاد          Âteş-i ıskest ke’nder ney fütâd 
جوشش عشق است كاندر مى‏فتاد            Cûşiş-i ışkest ke’nder mey fütâd
نى حريف هر كه از يارى بريد            Ney harîf-i herki ez yârî bürîd
پرده‏هايش پرده‏هاى ما دريد           Perdehâyeş perdehây-i mâ dirîd 
همچو نى زهرى و ترياقى كه ديد    Hem çü ney zehrî vü tiryâkî ki dîd 
همچو نى دمساز و مشتاقى كه ديد          Hem çü ney dem sâz ü müştâkî ki dîd
نى حديث راه پر خون مى‏كند                 Ney hadîs-i râh-i pür mîküned
قصه‏هاى عشق مجنون مى‏كند                 Kıssahây-i ışk-ı mecnûn mîküned
محرم اين هوش جز بى‏هوش نيست      Mahrem-î în hûş cüz bîhûş nist  
مر زبان را مشترى جز گوش نيست‏        Mer zebânrâ müşterî cüz gûş nîst
در غم ما روزها بى‏گاه شد                  Der gam-î mâ rûzhâ bîgâh şüd 
روزها با سوزها همراه شد                    Rûzhâ bâ sûzhâ hemrâh şüd
روزها گر رفت گو رو باك نيست           Rûzhâ ger reft gû rev bâk nîst
تو بمان اى آن كه چون تو پاك نيست       Tû bimân ey ânki çün tû pâk nist
هر كه جز ماهى ز آبش سير شد          Herki cüz mâhî zi âbeş sîr şüd
هر كه بى‏روزى است روزش دير شد        Herki bîrûzîst rûzeş dîr şüd
درنيابد حال پخته هيچ خام               Der neyâbed hâl-i puhte hîç hâm
پس سخن كوتاه بايد و السلام        Pes sühan kûtâh bâyed vesselâm


In the Name of God the Merciful the Compassionate

 This is the Book of the Mathnawî, which is the roots of the roots of the roots of the (Mohammed) Relligion in respect of (its) unveiling the mysteries of attainment (to the Truth) and of certainty; and which is the greatest science of God and the clearest (religious) way of God and the most manifest evidence of God.

 The likeness of the light thereof is as a niche in which is a candle shining with a radiance brighter than the dawn. It is the heart’s Paradise, having fountains and boughs, one of them a fountain called Salsabil amongst the travellers on this Path; and in the view of the possessors of (mystical) stations and (Divine) graces, it (the Mathnawî) is best as a station and most excellent as a (spiritual) resting-place. There in the righteous eat and drink, and thereby the (spiritually) free are gladdened and rejoiced; and like the Nile of Egypt it is a (pleasant) drink to them that endure patlently, but a grief to the people of Pharaoh and the unbelievers, even as God hath said, He lets many be misled thereby and he lets many be guided thereby. It is the cure for (sick) breasts, and the purge of sorrows, and the expounder of the Qur’an, and the, (source of) abundance of (Divine) gifts, and the (means of) cleansing (sordid) dispositions; (written) by the hands of noble  righteous scribes who forbid (with the worlds) None shall touch it exceptthe purified. Falsehood doth not approach it either from before or behind, since God observes it and watches over it, and He is the best guardian an He is the most merciful of them that show mercy.And it hath other titles of honour which God hath bestowed upon it.
We have confined ourselves to this little (that has been mentioned), for he little is an index to the much, and a mouthful (of water) is an index to the (quality of the) pool, and a handful (of wheat) is an idex to (serves as a sample of the contents of) a great threshing-floor (granary).
Saith the feeble slave who hath need of the mercy of God most High, Muhammed son of Muhammed son of al-Husayn of (the city of) Balkh-may God accept (this offering) from him: “I have exerted myself to give length to the Poem in Rhymed Couplets, which comprises strange tales and rare sayings and excellent discourses and precious indications, and the (religious) path of the ascetics and the (spiritual) garden of the devotees­—(all this being) brief in expression*but manifold in meaning—at the request of my master and stay and support, (who holds) the place of the spirit in my body, and (who is) the treasure of my to-day and my tomorrow, namely, the Shaykh, the exemplar fot them that know God and the leader of them that posses right guidance and certainty, the helper of humankind, the trusted keeper of (their) hearts and consciences, the charge deposited by God amongst His creatures, and His choice amongst His creation, and (the object of) His injunctions to His Prophet and (of) His secrets (imparted) to His chosen one, the key of the treasuries of the empyrean, the trustee os the riches stored in the earth, the father of virtues, the Sword (Husam) of the Truth and Religion, Hasan son of Muhammad son of al-Hasan, generally known as Ibn Akhi Turk, the Abu Yazid of the time, the Junayd of the age, the entirely veracious son of an entirely veracious sire and grandsire*1 may God be well-pleased with him and with them! –a native of Urmiya, tracing his descent to the Shaykh who is honoured for having said, In the evening I was a Kurd, and in the morning I was an ‘Arab.’ May God sanctify his soul and the souls of his successors! How goodly is the ancestor and how goodly the successor!
His is a lineage upon which the sun hath cast its mantle, and a renown of ancestry before which the stars have dimmed their beams. Their (his family’s) courtyard hath ever been Fortune’s cynosure (gibla), whither turn the sons of the (spiritual)rulers, and Hope’s Ka’ba which is circumambulated by deputations of the suitors for bounty; and may it never cease to be thus, so long as a star rises and an orient sun appears above the horizon, to be end that it may be a fastness for the godly, spiritual, heavenly, super-celestial, illuminated ones who possess (mystical) insight, the silent ones who behold, the absent ones who are present, the kings beneath threadbare garments, the nobles of the nations, the owners of excellences, the luminaries who display the (Divine) evidences. Amen, O Lord of all created beings! And this is a prayer that will not be rejected, for it is a prayer that includes (in its benefits) all classes of the creation. Glory be to God, the Lord of all created beings, and God bless the best of His creatures, Mohammed, and his kin, the noble, the pure!”

Footnotes
* Literally, “short in respect of the constructions (of its phraseology).”
*1 Literally, “a siddig, the son of a siddid (who was) the son of the siddig.)

THE MATHNAWI (The First Eighteen Couplets Of Mathnawi)
Listen to the reed how it tells a tale, complaining of separations—
Saying, “Ever since I was parted from the reed-bed, my lament hath caused man and woman to moan.
I want a bosom torn by severance, that I may unfold (to such a one) the pain of love-desire.
Every one who is left far from his source wishes back the time when he was united with it.
In every company I uttered my wailful notes; I consorted with the unhappy and with them that rejoice.
Everyone became my friend from his own opinion; none sought out my secrets from within me.
My secret is not far from my plaint, but ear and eye lack the light (whereby it should be apprehended).
Body is not veiled from soul, nor soul from body, yet none is permitted to see the soul.”
This noise of the reed is fire, it is not wind: whoso hath not this fire, may he be naught!
‘Tis the fire of Love that is in the reed, ‘tis the fervour of Love that is in the wine.
The reed is the comrade of  every one who has been parted from a friend: its strains pierced our hearts.
Who ever saw a poison and antidote like the reed? Who ever saw a sympathiser and a longing lover-like the reed?
The reed tells of the Way full of blood and recounts stories of the passion of Majmun.
Only to the senseless is this sense confided: the tungue hath no customer save the ear.
In our woe the days (of life) have become untimely: our days travel hand in hand with burning griefs.
If our days are gone, let them go!—‘tis no matter. Do Thou remain, for none is holy as Thou art!
Whoever is not a fish becomes sated with His water; whoever is without daily bread finds the day long.
None that is raw understands the state of the ripe: therefore my words must be brief. Farewell!

SHARE PLEASE





Rahmân ve Rahîm Olan Allah’ın Adıyla

Bu Mesnevî kitabıdır. Yakîn ve vusül sırlarını keşfetmede dinin asıllarının asıllarının asıllarıdır. O Allah’ın en büyük fıkhı, Allah’ın en parlak yolu ve en açık delilidir. Onun misâli, içinde kandil bulunan bir kandilliğe benzer. Parlayışı sabahların aydınlığından daha parlaktır. O, pınarları ve dalları bulunan gönül cennetleridir. Orada, bu yolun yolcuları arasında Selsebil adı verilen bir pınar vardır. Keramet ve makam sahipleri yanında en hayırlı makam ve en güzel istirahat yeridir. İyiler, orada yerler, içerler. Hürler orada feraha erer, yer ve içerler. O, Mısır’daki Nil gibi, sabredenlere içecek; Firavun soyuna ve kâfirlere ise hasrettir. Nitekim yüce Allah: “Onunla çoğunu saptırır, çoğunu doğruya ulaştırır” buyurmuştur. O sadırlara şifa, hüzünlere ciladır. Kur’an’ı açıklar, rızıkları genişletir, ahlakı güzelleştirir. Kerim ve Muhsin meleklerin elleriyle yazılmıştır. Temiz olmayan kişilerin ona dokunmasını engellerler. Âlemlerin rabbi tarafından indirilmiştir. Ona ne önünden ne ardından bir batıl gelemez. Onu koruyan ve gözeten Allah’tır. Allah en hayırlı koruyucudur, merhametlilerin en merhametlisidir. Allah’ın ona verdiği başka lakapları da vardır. Biz, bu az sözle yetindik. Çünkü az, çoğa delalet eder; az su, göle işaret eder; birkaç avuç buğday da harmana işaret eder.

Yüce Allah’ın merhametine muhtaç olan, zayıf kul Hüseyin oğlu Muhammed oğlu Belhli Muhammed der ki: Eşsiz ve nadir şeyleri, parlak sözleri, delil incilerini, zahitlerin yolunu, kulların bahçesini içeren yapıları az, manaları çok olan Mesnevî manzumesini, Allah kabul etsin, efendimin, dayanağımın, güvencimin, bedenimde ruhuma mekân kesilenin, bugünümün ve yarınımın azığının dileğiyle uzatmaya çalıştım. Ariflerin övüncü olan o şeyh, hidayet ve yakin ehlinin imamı, Halkın yardımcısı ve gavsı, akıl ve kalplerin emini, Allah’ın halkın arasındaki emaneti, yeryüzündeki makbulü, onun Peygamberine emanet ettiğidir. Seçilmişler arasında gizlediği, arş hazinelerinin anahtarı, erdemliler babası, Ahi Türk olarak bilinen din ve hak Hüsâm’ı Hasan oğlu Muhammed oğlu Hasan, vaktin Bâyezid’i, zamanın Cüneyd’i, Sıddık oğlu Sıddık oğlu Sıddık’tır. (Allah ondan ve onlardan razı olsun.) Aslen Urmevîdir. “Kürt olarak yattım, Arap olarak kalktım” diyen kudreti yüce şeyhin soyundandır. (Allah onun ruhunu ve onun soyundan geleceklerin ruhunu kutlasın.) Ne güzel selef, ne güzel halef! Öyle bir soya sahip ki, güneş bile kaftanını o soyun üzerine atmıştır. Öyle bir asla sahip ki, yıldızlar bile onlara karşı nurlarını söndürmüşlerdir. Onların yolu, ulu kişilerin oğullarının yöneldiği birer ikbâl kıblesi olsun, af ve ihsan talebinde bulunanların tavaf ettiği istek Kıblesi olsun. Yıldızlar parladığı ve güneşin aydınlandığı sürece Rabbanî, ruhanî, semavî, nuranî, görünürde susan, aslen gaypte olan, eski elbiseler içinde Mâlik olan, kabilelerin en şereflisi, fazilet sahipleri, rehberlik nurunu oraya tutsunlar. Âmin yâ Rabbe’l-Âlemîn.
Bu, reddedilmeyen bir duadır. Çünkü tüm halk sınıflarını kapsamaktadır.
Âlemlerin rabbi olan Allah’a hamd olsun. Salavat ise efendimiz Hz. Muhammed’e, ailesine ve ashabına olsun.


MESNEVÎ - 18 BEYİT

Dinle, bu ney neler hikâye ediyor:
Ayrılıklardan şikâyet ediyor:
Beni kamışlıktan kestiklerinden beri,
Feryadımdan kadın ve erkek inlemektedir.
Hasret derdini anlatabilmem için,
Ayrılıktan parça parça olmuş bir kalp isterim
Her kim ki kendi aslından uzak kalır,
O yine kavuşma zamanını arar.
Ben her toplulukta ağlayıp inledim,
İyilerle de dost oldum kötülerle de.
Herkes kendi zannınca dost oldu bana,
Ama kimse talip olmadı sırlarıma.
Benim sırrım iniltimden uzak değildir;
Ama gözde ve kulakta onu anlayacak nur yok.
Ten candan, can da tenden gizli değil,
Fakat kimsenin canı görmeye izni yok.
Sesi ateştir bu neyin; hava sanma,
Bu ateş her kim de yoksa o yok olsun.
Aşk ateşidir ki neye düştü,
Aşkın coşkunluğudur ki şaraba düştü.
Ney, sevgiliden ayrılanın dostu oldu,
Bizim perdelerimizi neyin perdeleri yırttı.
Ney gibi zehri ve panzehri kim gördü?
Ney gibi bir dostu ve âşığı kim gördü?
Ney kanla dolu bir yolu haber veriyor,
Mecnun’un aşk hikâyelerini anlatıyor.
Bu aklın sırlarına akılsızdan başka mahrem yok,
Dile de kulaktan başka müşteri yok.
Bizim gamımızla günler akşam oldu,
Günler yanmalarımızla arkadaş oldu.
Günler geçip giderse gitsin, bundan korkumuz yok,
Yeter ki sen gitme, ey temiz ve benzeri olmayan dost.
Balıktan başka herkes suya kandı,
Rızkı olmayana da günler uzadı da uzadı.
Pişmişin halinden anlar mı hiçbir ham?
Öyleyse sözü kısa kesmek gerektir vesselâm
Muhibbî Mvln on
Labels: , , , , , , , , ,
Kaydol: Kayıtlar (Atom)