Ülkeyi köşe bucak gezen bir sûfi, bir gece vakti tekkenin
birine konuk oldu. Bir hayvanı vardı, onu ahıra bağladı. Kendisi de sofaya
geçip, dostlarıyla beraber oturdu. Çünkü dostun huzurunda karıştırılacak çok
defter olur. Sufinin defteri yazı ve harf defteri değildir. Onun defteri ancak
kar gibi ak yüreğidir.
Sufilerin zevk ve şevkle yaptıkları zikir ve murakabeleri
sona erince. Konuklara sofra getirdiler. Sofrayı gören sufinin aklına biniti
geldi. Uşağa dedi:
“Ahıra git, hayvana
saman ve arpa ver.”
Uşak dedi: “Lâhavle,
bu ne gereksiz söz! Bu zaten benim eskiden beri yaptığım iş.”
Sufi: “Önce arpayı
ıslat. Çünkü o yaşlı bir eşek ve dişleri sağlam değil.”
Uşak dedi: “Lâhavle,
ey efendi, neden söylüyorsun bunu? Zaten herkes bu usulü benden öğrenir.”
Sufi: “Semerini çıkar,
sırtındaki yaraya da tembel otu koy.”
Uşak dedi: Lâhavle,
yeter ey hakîm, senin gibi yüz binlerce konuk ağırladım ben. Hepsi memnun
ayrıldı yanımızdan. Konuk bizdendir, canımızdır.”
Sufi dedi: “Suyunu da
ver ama ılık olsun.
Uşak: “Lâhavle, artık
senden sıkıldım.”
Sufi dedi: “Arpa ve
samanı az karıştır.”
Uşak: “Lâhavle, yeter
artık.”
Sufi dedi: “Altını
süpür, taş toprak kalmasın. Yer ıslaksa toprak dök.”
Uşak: “Lâhavle,
babalık yeter artık. Tereciye tere satma.”
Sufi dedi: “Kaşağıyı
al, hayvanın sırtını tımar et.
Uşak: “Lâhavle, baba
artık utan” dedi.
Bunları söyleyip esas duruşa geçti, “şimdi gidip arpa ve saman getireyim” dedi. Gitti, ahırdaki hayvan
aklına bile gelmedi. Sufiyi aldattı. Uşak, birkaç serserinin yanına giderek
sufinin sözleriyle dalga geçti. Sufi uzun bir yolculuk yaptığı için yorgundu,
uzandı ve uykuya daldı. Uyur uyumaz rüya görmeye başladı. Rüyasında eşeğine
kurt saldırmıştı. Kurt eşeğin but ve baldırından parçalar koparıyordu. O anda
uyandı, “lâhavle, bu ne biçim saçma bir
rüya? O şefkatli hizmetçi nerde acaba?” dedi. Sonra tekrar uykuya daldı.
Yine rüya görmeye başladı. Bu sefer rüyasında eşeği kâh çukura düşüyor, kâh
kuyuya düşüyordu. Bunun gibi çeşitli kâbuslar görüyor, Fâtiha ve Kâria
surelerini okuyordu. Dedi ki:
“Bunun çaresi nedir?
Dostlar kalkıp gittiler. Bütün kapıları da kapatmışlar.”
Sufi yine uşağı arıyordu. “Bu uşak bizimle beraber tuz ekmek yemedi mi?” diyordu. Yine diyordu
ki: “Ben ona sadece iyilik ve lütuf
gösterdim. Aksine, o niçin bana kinlensin ki? Her düşmanlığın bir sebebi olur.
Hâlbuki aynı cinsten olmak dostluğu
telkin edici bir durumdur.”
Tekrar dedi ki: “İhsan
sahibi ve cömert Âdem, İblis’e bir kötülük mü yapmıştı ki? İnsan, yılana,
akrebe ne yaptı ki insanları hep öldürmek ister? Kurdun huyu yırtıcılıktır. Bu
haset yaratılmışların özlerinde vardır.”
Ve yine dedi ki: “Bu
kötü zanna düşmek yanlış. Kardeşim hakkında niçin böyle düşünüyorum?" diyordu.
Ve devam ediyordu: “Bu kötü zanna düşmek
ihtiyatının ürünüdür. Zanna düşmeyen
nasıl sağlam kalır?”
Sufi kuruntu içindeydi. Eşek ise öyle bir durumdaydı ki
düşman başına. Miskin eşek taş toprak içindeydi, palanı yana kaymış, yuları
kopmuştu. Uzun yoldan dolayı bitkin düşmüş, bütün gece yemsiz, otsuz kalmış can
çekişiyor, nerdeyse ölecek. Eşek bütün gece, “Yarabbi, arpadan vaz geçtim, bari bir avuç saman olsa” diye dua ediyordu. Hâl diliyle “efendiler, acıyın bana, bu hayırsız ve
edepsiz hizmetçinin elinden yandı canım” diyordu. O eşeğin çektiği eziyeti,
azabı, ancak sele kapılan tavuk görür.
Zavallı eşek, o gece sabaha kadar, aşırı açlıktan kıvranıp
durdu. Gündüz olunca, uşak çıktı geldi. Hemen semerini sırtına vurdu. Eşek
satıcıları gibi birkaç kez vurdu eşeğe, ite davranır gibi davrandı. Eşek,
dayağın verdiği acıyla sıçradı. Dili yoktu ki hâlini anlatsın.
Sufi, eşeğe binip yola çıkınca eşek sanki onu düşerekmiş
gibi sürekli tökezliyordu. İnsanlar, eşek tökezledikçe onu tutup kaldırmaya
çalışıyorlardı. Herkes eşeğin hasta olduğunu düşünüyordu. Birisi kulağını
kontrol ediyor, bir diğeri ağzında, boğazında yara var mı diye bakıyordu.
Birisi nalında taş var mı diye bakıyordu, diğeri gözünde bir şey var mı diye
bakıyordu. Sonra sufiye dönüp: “Ey şeyh,
buna ne oldu böyle? Dün, şükür, eşek çok güçlü demiyor muydun?” dediler. Sufi: “Gece ‘Lâhavle’ yiyen eşek, ancak bu kadar olur” dedi. Yine dedi ki:
“Gece yemi Lâhavle olursa, bütün gece
tesbih çekerse, gündüzde secde eder” dedi.
İnsanların çoğu insan yiyicidir. Onların verdiği selama pek
güvenme. Hepsinin kalbi şeytan yuvasıdır. İnsan şeytanlarla pek bir araya
gelme. Şeytanın ağzından çıkan “Lâhavle” ye kanan, sonunda tıpkı şu eşek gibi
kıvranır durur. Dünyada şeytana aldanan, dost yüzlü düşmana saygı ve yakınlık
gösteren, İslâm yolunda ve sırat köprüsünde tıpkı şu eşek gibi tepe taklak
gelir. Kötü dostun cilvelerine kulak verme, tuzağı gör, yeryüzünde güvenle
yürüme. “Lâhavle” çeken yüz bin iblisi gör. Ey Âdem, yılandaki iblisi gör.
Canım, cicim diyerek seni şişirir ve böylece bir kasap gibi, dostunun derisini
yüzer. Derini yüzmek için seni şişirir. Düşmanların afyonunu tadan kişinin vay
hâline. Kasap gibi ayağına kapanıp seni şişirir ve böylece acımasızca kanını
akıtır. Aslanlar gibi kendi avını kendin avla. Yabancının da, tanıdığının da
yaltaklanmasını terk et. Aşağılık kişilerin dostluğunu uşağınkiyle bir tut.
Kimsesizlik, aşağılık kişilerin dostluğundan daha iyidir. İnsanların toprağına
ev kurma. Kendi işini yap, yabancının işini yapma. Yabancı kimdir? Yabancı,
senin toprak bedenindir. Seni üzen de odur. Tene yağlı, ballı şeyler verdikçe,
özünün semirdiğini göremezsin. Ten miskler içinde kalsa da ölüm gününde pis
kokusu ortaya çıkar. Miski tene değil, gönlüne sür. Misk nedir? Celal sahibi
Allah’ın temiz adı. O münafık, miski tene sürer de ruhunu külhan çukurunun
dibine sokar. Dilinde Allah’ın adı, ruhundaysa imansız düşüncesinden doğan pis
kokular vardır. Onun dilindeki zikir, külhanda biten ot, helada biten gülle zambak
gibidir. O yeşilliğin orada bulunması iğretidir. O gülün yeri salonlardır.
Temiz şeyler temizler içindir. Pisler ise pisler içindir.*
Sakın kin tutma. Kin yüzünden yollarını şaşıranların
mezarlarını kincilerin yanına kazarlar. Kinin aslı cehennemdir. Senin kinin de
o bütünün bir parçasıdır, dininin de düşmanıdır. Mademki cehennemin bir
parçasısın, aklını başına al. Çünkü parça, ait olduğu bütüne doğru yol alır.
Acı, mutlaka acılara katılır. Bâtıl söz nasıl olur da hak sözle bir araya
gelir?
Kardeşim, sen düşünceden ibaretsin. Senin geriye kalanın
kemik ve deridir. Düşüncen, gül ise sen gül bahçesisin.. Eğer dikense, külhana
layıksın. Gülsuyuysan seni başa sürerler. İdrar gibiysen dışarı atarlar.
*Kur’an, Nur (24), 26: “Kötü kadınlar kötü erkeklere, kötü
erkekler ise kötü kadınlara; temiz kadınlar temiz erkeklere, temiz erkekler de
temiz kadınlara yaraşır.”
HOW THE SUFİ ENJOINED THE SERVANT TO TAKE CARE OF HIS BEAST AND HOW THE SEVANT SAID, “LÂHAWL*.”
A Sûfi was wandering round the world till one night he
became a guest at a monastery’ (for Sûfis).
He had a beast (ass): he tied it in the stable, (while) he
(himself) sat at the top of the dais with his friends.
Then he engaged with his friends in (mystical) meditation:
the presence of the friend (of God) is a book, (and) more.
The Sûfi’s book is not (composed of) ink and letters: it is
naught but a heart white as snow.
When at last (the meditation of) that circle of Sûfis who
were seeking (spiritual) profit came to an end (culminated) in ecstasy and
enthusiasm,
They brought dishes of food for the guest, and he then
bethought him of his beast.
He said to the famulus (the servant of the Sûfis), Go into
the stable and make the straw and barley all right for the animal.”
“Good gracious*1 he replied, “why this saying overmuch? These
things have been my care since long ago.”
The Sûfi said, “First wet his barley, for ‘tis an old ass,
and his teeth are shaky.”
“Good gracious!” said he, “why are you telling (me) this,
Sir? They are taught by me (to make) these arrangements.”
The Sûfi said. “First of all take off*2 his saddle and
(then) put the salve of manbal on his sore back.”
“Good gracious!” exclaimed the servant, “Why, O purveyor of
wisdom, I have had a thousand guests of your sort,
And all have departed from us well-pleased: the guest is
(dear to us as) our life and our kinsman.”
The Sûfi said, “Give him water, but (let it be) lukewarm.” “Goog
gracious!” cried the other. “I am ashamed of you.”
The Sûfi said, “Put (only) a little straw in his barley.” “Good
gracious! Cut short this speech,” he replied.
The Sûfi said, “Sweep his place (clear) of Stones and dung,
and if it is wet, sprinkle dry earth on it.”
“Good gracious!” cried he, “implore God’s grace*3 O father
and say little (give few instructions) to a messenger who knows his business.”
The Sûfi said, “Take the comb and curry the ass’s back.” “Good
gracious! do have some shame, O father,” said he.
The servant said this and briskly girded up his loins! “I
go,” said he; “first I will fetch the straw and barley.”
Off he went and never thought of the stable at all: he gave
that Sûfi (a pretence like) the sleep of the hare*4.
The servant went off to (join) some rascals and made a
mockery of the Sûfi’s admonition.
The Sûfi was fatigued by his journey and stretched his limbs
(lay down to sleep): with his eyes closed he was dreaming
That his ass was left (helpless) in the clutch of a wolf,
(which) was tearing pieces (of flesh) from its back and things.
“Good gracious!” he exclaimed, “what sort of melancholy (madness)
is this? Oh, where is that kindly servant?”
Again he would see his ass going along the road and falling
now into a well and now into a ditch.
He was dreaming various unpleasant dreams; he was reciting
the Fatiha and Qari’a.
He said (to himself), “What can be done to help? My friends
have hurried out: they have departed and made all the doors fast.”
Again he would say, “Oh, I wonder—that wretched servant! Did
not he partake of bread and salt with us?
I showed him nothing but courtesy and mildness: why should
he on the contrary show hatred towards me?
Every enmity must rest on some cause; otherwise, our common
humanity*5 would dictate faithfulness (in friendship).”
Then he would say again, “When had Adam, the king and
generous, done an injury to Iblis?
What was done by man to snake and scorpion that they wish
(to inflict) death and pain upon him?
To rend is the instinct of the wolf: after all, this envy is
conspicuous in mankind.”
Again he would say, “It is wrong thus to think evil: why
have I such thoughts against my brother?”
Then he would say, “Prudence consists in your thinking evil:
how shall he that thinks no evil remain unhurt?”
The Sûfi was in (this) anxiety, and (meanwhile) the ass was
in such a plight that—may it befall our enemies*6!
That poor ass was amidst earth and stones, with his saddle
crooked and his halter torn,
Killed (exhausted) by the journey, without fodder all the
night long, now at the last gasp and now perishing
All night the ass was repeating, “O God, I give up the
barley; (but am I to have) less than one handful of straw?”
With mute eloquence he was saying, “O Shaykhs, (have) some
pity, for I am consumed (with anguish) because of this raw impudent rogue.”
What that ass suffered of pain and torment, the land-bird suffers
(the same) in a flood of water.)
Then (all) that night till dawn the wretched ass,
fromexceeding hunger, rolled on his side.
Day rose. The servant came at morn and quickly looked fort
he saddle and laid it on the ass’s back.
After the fashion of ass-dealers he gave him two or three
blows (with a goad): he did to the ass what is befitting from such a cur (as he
was).
The sharpness of the sting set the ass jumping; where is the
tongue (has an ass such a tongue) that he may describe his own state
(feelings)?
When the Sûfi mounted and got going, he (the ass) began to
fall on his face every time,
(And) every time the people (the travellers) lifted him up:
they all thought he was ill.
One would twist his ears hard, while another sought for the
(lacerated) part under his palate,
And another searched for the stone in his shoe, and another
looked at the dirt in his eye.
Also they <<were saying, O Shaykh, what is the cause
of this? Were not you saying yesterday, Thanks (to God”), this ass is strong
being?”
He replied, “The ass that ate Lâ hawl*7 during the night
cannot get along except in this manner.
Inasmuch as the ass’s food by night was Lâ hawl, he was
glorifying God by night and (is engaged) in prostrating himself by day.”
Most people are man-eaters: put no trust*8 in their saying, “Peace
to you.”
The hearts of all are the Devil’s house: do not accept
(listen to) the palaver of devilish men.
He that swallows Lâ hawl from the breath (mounth) of the
Devil, like that ass falls headlong in the fight.
Whoever swallows the Devil’s imposture in this world and (swallows)
veneration and deceit from the foe that has the face (semblance) of a friend,
In the Way of Islam and on the bridge Sirât he will fall
upon his head from giddiness, like that ass.
Beware! Do not hearken to the blandishments of the bad
friend: espy the snare, do not walk securely on the earth.
See the hundred thousand devils who utter Lâ hawl! O Adam,
in the serpent behold Iblis!
He gives (you) vain words, he says to you, “O my soul and
beloved,” that he may strip the skin off his beloved, like a butcher.
He gives vain words that he may strip off your skin: woe to
him that tastes opium from (the mounth of) enemies.
He lays his head at your feet (in flattery) and butcher-
like gives (you) vain (wheedling) words, that he may shed your blood miserably.
Like e lion, hunt your prey yourself: leave (pay no heed to)
the blandishment of stranger or kinsman.
Know that the regard of the base is like that servant; ‘tis
better to have nobody (as your friend) than (to accept) the flattery of
nobodies (worthless people).
Do not make your home in (other), men’s land: do your own
work, don’t do the work of a stranger.
Who is the stranger? Your earthen body, for the sake of
which is (all) your sorrow.
So long as you are giving your body greasy (rich) and sweet
(flood), you will not see fatness in your (spiritual) essence.
If the body be set in the midst of musk, (yet) on the day of
death its stench will become manifest.
Do not put musk on your body, rub it on your heart. What is
musk? The holy name of the Glorious (God).
The hypocrite puts musk on his body and puts his spirit at
he bottom of the ashpit.
On his tongue the name of God, and in his soul stenches
(arising) from his infidel thought.
In relation to him praise of God is (like) the herbage of
the ash-pit: it is roses and lilies (growing) upon a dunghill.
Those plants are certainly there on loan (and belong to
somewhere else); the proper place for those flowers is the symposium and (the
scene of) festivity.
The good women, come
to the good men; there is (also the text) to the wicked men the wicked women Mark!
Do not bear malice: they that are led astray by malice,
their graves are placed beside the malicious.
The origin of malice is Hel, and your malice is a part of
that whole and is the enemy of your religion.Since you are a part of a Hell,
take care! The part gravitates towards its whole.
He that is bitter will assuredly be attached to those who
are bitter: how should vain breath (false words) be joined with the truth?
O brother, you are that same thougth (of yours); as fort he rest
(of you), you are (only) bone and fibre.
If your thought is a rose, you are a rose-garden; and if it
is a thorn, you are fuel fort he bath-stove.
If you are rose-water, you are sprinkled on head and bosom;
and if you are (stinking) like urine, you are cast out.
* Equivalent to “Good gracious!”
*1 Lâ hawl, lit. “there is no power (except in God)
*2 Literally, “put down (aside).”
*3 Literally, “say Lâ hawl.”
*4 I.e. he caused him to believe in his vigilance, while he
was really negligent.
*5 Literally, “our being congeners.”
*6 Literally, “may it be the retribution of enemies!”
*7 I.e. “İmplored God to help him.”
*8 Literally, “do hot seek safety.”
DİĞER HİKAYELER - OTHER STORİES
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.