TACİRİN HİNDİSTAN’A GİDERKEN, TUTSAĞI OLAN PAPAĞANIN HİNDİSTAN’DAKİ PAPAĞANLARA SELAM GÖNDERMESİ
Eski zamanlarda bir tacir vardı. Bu tacirin kafese
hapsedilmiş, güzel mi güzel bir de papağanı vardı. Tacir bir gün, Hindistan’a gitmek
isteğiyle hazırlık yapmaya başladı. Çok cömert olan bu tacir her köleye, her
cariyeye “Çabuk söyle, sana ne getireyim?” diye sordu. Her biri ondan ne
istediklerini söyledi. O iyi adam hepsine söz verdi. Kölelerden ve cariyelerden
sonra papağanın yanına gitti ve “Sen ne armağan istersin, Hindistan ülkesinden
sana onu getireyim?” dedi. Papağan ona: Oradaki papağanları görünce benin
halimi anlat. Onlara, falan papağan sizin hasretinizdedir, ilâhi takdirle bizim
hapsimizdir, de. O papağan size selam etti ve sizden yardım istedi; bir çare ve
yol göstermenizi istedi. Layık mıdır ki ben sizin özleminizle can vereyim,
buralarda sizden ayrı öleyim? Bu layık mıdır ki ben kapalı yerde olayım da siz
bazen yeşilliklerde, bazen ağaçlarda olasınız. Dostların dostlara vefası böyle
mi olur? Ben böyle hapis iken siz gül bahçelerinde olasınız. Ey Ulular! Bir
seher vakti çimenlikte, inleyip duran bu kuşu da anıverin. Dostların birbirini
anışı pek mübarek olur; hele biri Leylâ,
öbürü Mecnun olursa. Ey kendi endamlı güzelleriyle eş olanlar, ben kendi kanımla
dolu kadehler içmedeyim. Bana yardım etmek istemezsen, bari beni anarak bir
kadeh şarap iç. İçerken de şu yerleri süpüren düşkünü anarak bir yudumcuk da
toprağa dök, dedi.
O iyi tacir, Hindistan’daki papağanlara selamı ve bu haberleri götürmeyi kabul etti. Hindistan ve ötelerine gidince ovada birkaç papağan gördü. Eşeğini durdurup kuşlara seslendi, selamı ve emaneti onlara verdi. Papağanlardan biri haberi işitince titreyerek yere düştü ve öldü. Tacir haberi getirdiğine pişman oldu. Bir canlının ölümüne sebep oldum, dedi. Kendi kendine, yoksa bizim kafesimizdeki papağan ile bu papağan akraba mıydı? Yoksa iki bedende bir ruh muydu? Ben bunu niye yaptım? Niye bu haberleri ona verdim? Bu ham sözlerle papağancığı yaktım, dedi.
Bu sırada tacir, ticaretini tamamladı. Dostlarının isteklerini yerine getirerek evine geri döndü. Söz verdiği gibi cariyelerine ve kölelerine armağanlar getirdi. Hepsine ihsanlarda bulundu.
Papağan: Kulunuzun armağanı nerede? Ne gördüysen, ne işittiysen bana açıkça anlat, dedi.
Tacir: Söyleyemem, çünkü ben söylediklerimden çok pişman olmuşum. Elimi çiğnemede, parmaklarımı ısırmaktayım, dedi. Bilgisizliğim, kıt akıllılığım yüzünden böyle ham bir haberi boşu boşuna niye götürdüm?
Papağan: Ey efendi! Bu pişmanlık nedendir? Nedir bu öfke ve üzüntünün sebebi? Dedi.
Tacir: Senin bana söylediğin şikâyetleri, orada sana benzeyen bir bölük papağana söyledim, dedi. Papağanlardan biri senin derdinin kokusunu aldı da ödü patladı, titreyerek öldü. Ben pişman oldum. Niye bu haberi getirdim dedim, ama madem söyledim, pişmanlık neye yarar?
Tacirin papağanı, Hindistan’daki papağanın ne yaptığını işitince şiddetle titredi, düştü, kaskatı kesildi. Papağanın yere düştüğünü gören tacir yerinden sıçradı ve sıkıntıdan başındakini yere fırlattı. Onu, bu renkte, bu halde görünce sıçrayıp yakasını yırttı. Dedi ki: A hoş sesli papağan! Sana ne oldu? Niye böyle oldu? Dedi. Eyvah benim hoş sesli kuşuma; eyvah benim solukdaşıma, sırdaşıma. Eyvah benim hoş nağmeli kuşum; ruhumun rahatı, bahçem, fesleğenim. Süleyman’ın (a.s) böyle bir kuşu olsaydı, o kuşlarla uğraşır mıydı hiç? Vah vah bu kuşu ucuza buldum da bu yüzden ondan ayrı kaldım. Ey dil, sen bana zarar veriyorsun. Çünkü söyleyen sensin, ben sana ne diyeyim? Ey dil, hem ateş, hem harmansın. Ne zamana kadar bu ateşi bu harmana vuracaksın? Her dediğini yapsa da can, gizliden gizliye senden feryat ediyor. Ey dil, hem sonsuz bir hazine, hem de dermansız dertsin sen. Hem ıslık hem tuzaksın; ayrılık korkusu içinde dost da sensin. Ey amansız! Ey benim kinimle yayını geren, ne zaman aman vereceksin bana? Şimdi benim kuşumu uçuruverdin. Zulüm otağında az otla. Ya bana cevap ver, ya insaf et; ya da sevinç sebeplerinden birini öğret. Vah benim zulmü yakan ve mahveden ışığım; günümü aydınlatan sabahım. Ey benim güzelce uçan kuşum; sondan başa dek bana uçup gelenim benim. Bilgisiz, sonsuza dek mihnete âşıktır. Kalk, “fi-kebed”e kadar “lâ uksimu”yu oku. Senin yüzünden mihnetten uzaktım; senin ırmağında köpükten ayrıydım. Bu hayıflanmalar, görmenin hayalidir; kendi peşin varlığından kesilip kopmaktır. Bu kuşun ölmesi Hakk’ın isteğiydi. Hakk’a karşı çare yoktur. Hak Teâlâ’nın hükmüyle yüz parça olmayan gönül nerde? İstek, onun her şeyden başka olmasıdır; anlatmanın ve söylemenin ötesindedir o. Ah keşke, benim gözyaşım deniz olsaydı da güzel dilbere saçılsaydı. Ah benim güzel huylu, zeki kuşum; düşüncelerimin, sırlarımın tercümanı. Rızkını versem de vermesem de bana gelirdi, ben hatırlayana kadar o baştan söyleyiverirdi sözü.
Tacir, ateşler, dertler, kederler ve feryatlar içinde, böyle yüzlerce perişan sözler söylüyordu. Bazen çelişkili sözler, bazen naz, bazen niyaz ediyor; bazen hakiki sevdadan, bazen de mecazî sevdadan konuşuyordu.
Daha sonra tacir papağanı kafesten dışarıya bıraktı. Papağancık yüksek bir dala uçtu. O ölü papağan, güneş doğudan nasıl hamle edip çıkıyorsa öylece uçuverdi. Tacir, kuşun bu işine şaşırıp kaldı; hiçbir şeyden haberi yokken kuşun sırlarından haberdar oldu.
Yüzünü kuşa doğrultup dedi ki: Ey bülbül! Halinden bizi de nasiplendir. O papağan, orada ne yaptı da sen onu öğrenip hile yaptın, bu hile ile bizi yaktın, dedi.
Papağan: O papağan, hali ile bana, o güzel sesi ve muhabbeti bırak diye öğüt verdi. Çünkü güzel sesin seni hapis ettirdi deyip bu öğüdü vermek için kendisini ölü gösterdi. Yani dedi ki, ey sıradan seçkin herkese mutrip olan, benim gibi ölü ol da kurtul.
Papağan ona hilesiz riyasız birkaç tatlı öğüt verdi; ondan sonra: selam senin üzerine olsun, artık ayrılık vakti geldi, dedi.
Tacir: Allah’a emanet ol, git. Şimdi bana yeni bir yol gösterdin, dedi.
Tacir kendi kendine: Papağanın bu işi benim öğüdümdür. Onun yolunu tuttum ki bu yol aydınlıktır, dedi. Benim canım papağanınkinden neden eksik olsun? Can dediğin böyle güzel davranışlı olmalı.
THE STORY OF THE MERCHANT TO WHOM THE PARROT GAVE A MESSAGE FOR THE PARROTS OF INDIA ON THE OCCASION OF HIS GOING (THITHER) TO TRADE.
There was a merchant, and he had a parrot imprisoned in a
cage, a pretty parrot.
When the merchant made ready for travel and was about to
depart to India,
Because of his generosity he said to each male slave and
each handmaid, “What shall I bring (home) for you? Tell (me) quickly.”
Each one asked him for some object of desire: that good man
gave his promise to them all.
He said to the parrot, “What present would you like me to
bring for you from the land of India?”
The parrot said, “When thou seest the parrots there, explain
my plight (and say),
‘Such and such a parrot, who is longing for you, is in my
Prison by the destiny of Heaveen.
She salutes you and asks for justice and desires (to learn)
from you the means and way of being rightly guided.
She says, “Is it meet that I in yearning (after you) should
give up the ghost and die here in separation?
Is this right—(that) I (should be) in grievous bondage,
while ye are now on green plants, now on trees?
The faith kept by friends, is it like this?—I in this prison
and ye in the rose-garden.
O ye noble ones, call to mind this piteous bird, (and drink
in memory of me) a morning-draught amongst the meadows!
Happy it is for a friend to be remembered by friends, in
particular when that (beloved) is Layla and this (lover) Majnun.
O ye who consort with your charming and adored one, am I to
be drinking cups filled with my own blood?
(O thou who art my beloved), quaff one cup of wine in memory
of me, if thou desirest to do me justice,
Or (at least), when thou hast drunk, spill one draught on
the earth in memory of this fallen one who sifts dust.
The merchant accepted this message (and promised) that he
would convey the greeting from her (the parrot) to her congeners.
When he reached the farthest bounds of India, he saw a
number of parrots in the plain.
He halted his beast; then he gave voice, delivered the
greeting and (discharged) the trust.
One of those parrots trembled exceedingly, fell, and died,
and its breath stopped.
The merchant repented of having told the news, and said, “I
have göne about to destroy the creature.
This one, surely, is kin to that little parrot (of mine):
they must have been two bodies an done spirit.
Why did I do this? Why did I give the message? I have
consumed the poor creature by this raw (foolish) speech.”
The merchant finished
his trading and returned home glad at heart.
He brought a present for every male slave, he gave a token
to every slave-girl.’
“Where is my predent?” asked the parrot. “Relate what thou
hast said and seen.”
“Nay,” said he, “indeed Iam repenting of that (which I
said), gnawing my hand and biting my fingers (in remorse).
Why, from ignorance and folly, did I idly bear (such) an
inconsiderate message?”
“O master,” said the parrot, “what is thy repentance for?
What is it that causes this anger and grief?”
“I told thy complaints,” said he, “to a company of parrots
resembling thee.
One parrot got scent of (understood) thy pain: her heart
broke*, and she trembled and died.
I became sorry, (thinking) ‘why did I say this?’ but what
was the use of repenting after I had said it?”
When the bird heard what that (other) parrot had done, she
trembled exceedinggly, fell, and became cold.
The merchant, seeing her thus fallen, sprang up and dashed
his cap on the ground.
When he saw her in this guise and tore the breast of his
garment.
He said “O beautiful parrot with thy sweet cry, what is this
that has happened to thee? Why hast thou become like this?
Oh, alas for my sweet-voice bird! Oh, alas for my bosom-
friend and confidant!
Oh, alas for my
melodious bird, the wine of my sipirit and my garden and my sweet basil!
Had Solomon possessed a bird like this, how indeed should he
have become occupied with those (other) birds!
Oh, alas for the bird which I gained cheaply and (so) soon
turned my face away from her countenance!
O tongue, thou art a great damage to me, (but) since thou
art speaking, what should I say to thee?
O tongue, thou art both the fire and the stack: how long
wilt thou dart this fire upon this stack?
Secretly my soul is groaning because of thee, although it is
doing whatsoever thou biddest it.
O tongue, thou art a treasure without end O tongue, thou art
also a disease without remedy.
Thou art at once a whistle and decoy for birds, and a
comforter in the desolation of absence (from the Beloved).
How long wilt thou grant me mercy, O merciless one, O thou
who hast drawn the bow to take vengeance on me?
Lo, thou hast made my bird fly away, Do not browse (any I
more) in the pasture of injustice!
Either answer me org ive redress or mention to me (what be)
the means of (producing) joy.
Oh, alas for my darkness-consuming dawn! Oh, alas for my
day-enkindling light!
Oh, alas for my bird of goodly flight, that has flown from
my end (my last state) to my beginning (my fist state).
The ignorant man is in love with pain unto everlasting.
Arise and read (in the Qur’an) I swear*1 as far as (the words) in trouble.
With thy face I was free from trouble, and in thy river I
was unsoiled by froth.
These cries of ‘Alas’ are (caused by) the phantasy (idea) of
seeing (the Beloved) and (by) separation from my present existence.
‘Twas the jealousy of God, and there is no device against
God: where is a heart that is not (shattered) in a hundred pieces by God’s
love?
The jealousy (of God) is this, that He is other than all
things, that He is beyond explanation and the noise of words.
Oh, alas! Would that my tears were an ocean, that they might
be strewn as an offering to the fair charmer!
My parrot, my clever-headed bird, the interpreter of my
thought and inmost consciousness,
She has told me from the first, that I might remember it,
whatsoever should come to me as my allotted portion of right and wrong.”
The merchant in fire (burning grief) and anguish and
yearning is was uttering a hundred distracted phrases like this,
Now self-contradiction, now disdain, now supplication, now
passion for reality, now metaphor (unreality).
After that, he cast her out of the cage. The little parrot
fiew to a lofty bough.
The dead parrot made such a (swift) flight as when the
orient sun rushed onward.
The merchant was amazed at the action of the bird: without
understanding he suddenly beheld the mysteries of the bird.
He lifted up his face and said, “O nightingale, give us
profit (instruction) by explaining thy case.
What did she (the parrot) do there (in India), that thou
didst learn, devise a trick, and burn us (with grief)”?
The parrot said, “She by her act counselled me—‘Abandon thy
charm of voice and thy affection (for thy master),
Because thy voice has brought thee into bondage’: she
feigned herself dead for the sake of (giving me) this counsel,
Meaning (to say), O thou who hast become a singer to high
and low, become dead like me, that thou mayst gain release.””
The parrot gave him one or two counsel full of (spiritual)
if savour and after that bade him the farewell of parting.
The merchant said to her, “Go, God protect thee! Just now
thou hast shown to me a new Way.”
Said the merchant to himself, “This is the counsel for me; I
will take her Way, for this Way is shining with light.
How should my soul be meaner than the parrot? The soul ought
to follow a good track like this.”
*Literally, “her gall-bladder burst.”
*1Literally, “I swear not.” See Wright’s Arabic
Grammar, 3rd ed., vol. II, p. 305.DİĞER HİKAYELER - OTHER STORIES
The Story Of The Greengrocer And The Parrot And The Parrot's Spilling The Oil In The Shop
BAKKAL VE TÛTÎ (TURKISH - ENGLISH)
--------
Story of the Jewish king who for bigotry’s sake used to slay he Christians Part 1 (-2-) (-3-) (-4-)
BARSİSA HİKAYESİ
-------
THE STORY OF ANOTHER JEWISH KING WHO ENDEAVOURED TO DESTROY THE RELİGİON OF JESUS.
BAŞKA BİR YAHUDİ PADİŞAHIN HİKAYESİ (TURKISH ENGLISH)
-------
HOW ‘AZRA’IL (AZRAEL) LOOKED AT A CERTAIN MAN, AND HOW THAT MAN FLED TO THE PALACE OF SOLOMON; AND SETTING FORTH THE SUPERIORITY OF TRUST IN GOD TO EXERTİON AND THE USELESSNESS OF THE LATTER.
------
THE STORY OF THE CONTENTION BETWEEN THE GREEKS AND THE CHINESE IN THE ART OF PAINTING AND PICTURING.
-------
------
Daha başka hikayeleri ve Hz. Mevlana ile ilgili çeşitli paylaşımları blogtan bulabilirsiniz.
Daha başka hikayeleri ve Hz. Mevlana ile ilgili çeşitli paylaşımları blogtan bulabilirsiniz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.